Tuarascáil Speisialta 107 - Tionscadail Chaipitil a Sholáthar san Earnáil Ardoideachais

Foilsithe 29 Bealtaine 2019

Achoimre

Déantar soláthar sa Phlean Forbartha Náisiúnta 2018 – 2027 d’infheistíocht €5.1 billiún san earnáil ardoideachais/bhreisoideachais go ceann 10 mbliana (infheistíocht €3.1 billiún ón státchiste agus infheistíocht €2 billiún nach ón státchiste é) agus soláthar breise do chomhpháirtíochtaí príobháideacha poiblí. Is é an tÚdarás um Ard-Oideachas a dhéanann maoirseacht ar infheistíocht chaipitil.

Dírítear sa tuarascáil seo ar acmhainn na n-institiúidí ardoideachais (IAOanna) chun tionscadail tógála mhórscála a phleanáil, a bhainistiú agus a sholáthar ar sceideal, laistigh den bhuiséad agus i leith an chaighdeáin a theastaíonn. Rinne an t-athbhreithniú scrúdú ar dheich dtionscadal a críochnaíodh san earnáil ardoideachais. Roghnaíodh na tionscadail seo mar gheall gur caitheadh i bhfad an iomad ama agus airgid orthu agus go bhféadfaidís ceachtanna a mhúineadh i dtaobh tionscadail amach anseo a bhainistiú. Déantar scrúdú sa tuarascáil, chomh maith, maidir leis na tionscadail a roghnaíodh, ar éifeachtacht agus tionchar an Tionscnaimh Athchóirithe Soláthair Tógála, a lorg chun foirmeacha caighdeánacha cnapshuime praghais sheasta de chonradh agus coinníollacha nua d’idirchaireamh a thabhairt isteach do shainchomhairleoirí a phléann le cúrsaí tógála, agus thacaigh sraith nótaí treorach tacaíochta leis.

Cuirtear achoimre ar fáil i bhFíor 1 ar na deich dtionscadal a bhí faoi réir athbhreithniú. Ar mhaithe le cuspóirí an scrúdaithe seo, is é róchaiteachas ar thionscadal an costas breise a thaibhítear nuair a dhéantar iad a thomhas in aghaidh shuim an chonartha.

Delivery of Capital Projects in the Higher Education Sector - Graph (Irish)

Eascraíonn na príomhthorthaí seo a leanas ón athbhreithniú.

Céim réamhchonartha

Ba é meastóireacht tairisceana an laige ba choitianta ag an gcéim réamhchonartha. Bhí costas mar an t-aon critéar ag sé thionscadal ag céim bhronnta an chonartha. Bhí comhathraitheas breis agus €20 milliún ag na tionscadail seo.

Bhí trí thionscadal le tairiscint arís mar gheall go raibh teip airgeadais ar an gconraitheoir a roghnaíodh.

Tógadh seacht dtionscadal faoin Tionscnamh Athchóirithe Soláthair Tógála. I gcás na dtionscadal seo, níl an chuma air gur baineadh amach cuspóir Athchóirithe an Tionscnaimh chun rioscaí a aistriú go hoptamach. Anuas air sin, níor soláthraíodh ceann ar bith de na seacht dtionscadal seo laistigh de sprioc mhéadaithe costais uasta an Tionscnaimh Athchóirithe níos lú ná 2%.

Céim forghníomhaithe an conartha

Ba é an tsaincheist ba choitianta a tháinig chun solais i rith fhorghníomhú an chonartha ná athruithe ar scóip an tionscadail. I gcásanna áirithe, chuir cáipéisí débhríocha agus neamhiomlána le díospóidí idir an t-údarás conraitheoireachta agus an príomhchonraitheoir. I roinnt cásanna eile, bhí líon suntasach d’orduithe athraithe ann, cé nár cheart iad seo a eisiúint ach i dtaobh riachtanais bhunriachtanacha nach raibh coinne leo sula ndearnadh an tairiscint.

Bhí ar naoi gcinn de na deich dtionscadal tabhairt faoi phróiseas réitigh díospóide. Is féidir le próisis réitigh díospóide a bheith costasach agus déantar táillí suntasacha dlí agus gairmiúla a thaibhiú. I gcás amháin, thaibhigh institiúid táillí dlí agus gairmiúla eile €3.3 milliún maidir le díospóidí conarthacha a réiteach.

An chéim iarthógála

I bhformhór na gcásanna, shainaithin IAOanna torthaí foghlama a d’fhéadfaí a úsáid i dtionscadail amach anseo. Ní soiléir, áfach, ar baineadh na torthaí foghlama seo amach ar fud na hearnála.

Ar an iomlán, d’fhéadfadh easpa acmhainne a bheith laistigh den earnáil ardoideachais chun tionscadail chaipitil mhórscála a bhainistiú. Ba cheart measúnú dian riosca a dhéanamh i dtosach báire agus é mar chuspóir a chinntiú go ndéantar breithniú níos sainráite ar thosca cáilíochtúla nuair a bhíonn measúnú á dhéanamh ar an tairiscint; lena chinntiú go bhfuil riachtanais mhionsonraithe oibre i bhfeidhm; agus go mbíonn orduithe athraithe teoranta.

D’fhéadfadh easpa acmhainne a bheith laistigh den earnáil ardoideachais chun déileáil le díospóidí a luaithe a iontrálann siad próiseas foirmiúil idir-réitigh/eadrána.