Tuarascáil Speisialta 113 - Soláthar feithiclí do Gharda Cósta na hÉireann

Foilsithe 22 Deireadh Fómhair 2021

Is cuid de bhonneagar freagartha éigeandála an Stáit í seirbhís an Gharda Cósta, a bhfuil i gceist lena shainchúram gabháil do shábháilteacht mhuirí a chur chun cinn agus do chuardach muirí agus cósta agus tarrtháil mhuirí agus chósta, lena n-áirítear tarrtháil aille. 

Feidhmíonn an Garda Cósta mar aonad laistigh den Roinn Iompair, agus tá 86 státseirbhíseach ag obair san aonad a sholáthraíonn tacaíocht riaracháin do 44 aonad oibríochtúla de chuid an Gharda Cósta a bhfuil oibrithe deonacha den chuid is mó ag obair iontu.  In 2020, bhí beagán níos lú ná 900 oibrí deonach ag an nGarda Cósta.  Glacann 17 n-aonad de chuid an Gharda Cósta páirt i dtarrtháil aille. 

I mí na Samhna 2015, shínigh an Roinn conradh le haghaidh feithiclí a sholáthar agus a fheistiú le haghaidh foirne tarrthála aille.  Faoin gconradh, fuair an Roinn 18 bhfeithicil idir 2016 agus 2020 agus thabhaigh sí caiteachas de bheagnach €1.4 milliún.  Áiríodh ansin €809,000 a bhain le soláthar na bhfeithiclí agus €568,000 eile don fheistiú.  Chosain gach feithicil thart ar €76,500 ar an meán.

Sonraíocht na gceanglas

Sainaithníodh roinnt laigí i ndáil le sonraíocht na gceanglas.

  • D’ainneoin mhéid fhlít feithiclí an Gharda Chósta — thart ar 230 feithicil ar fad — agus thábhacht oibríochtúil an fhlít i ndáil le soláthar na seirbhíse, níl plean straitéiseach curtha le chéile le haghaidh fheabhsú, bhainistiú agus chothabháil an fhlít.
  • Níor shonraigh an Garda Cósta roimh ré an gá oibríochtúil a bhí leis na feithiclí a ceannaíodh; an líon feithiclí agus an cineál agus an fheidhmiúlacht a theastaigh; ná conas a d’fhéadfaí freastal ar an soláthar de réir na mbuiséad a bhí ar fáil agus an t-amfhráma a bheadh i gceist.
  • Ní raibh aon fhianaise ann gur lorgaíodh tuairimí agus comhairle úsáideoirí ionchais na bhfeithiclí — sa chás seo, baill na bhfoirne tarrthála aille — sular dámhadh an conradh le haghaidh na feithiclí nua a sholáthar.
  • Níor sonraíodh san iarraidh ar thairiscintí a d’fhoilsigh an Roinn acmhainn riachtanach iompair feithicle (pálasta) ná níor tugadh aon sonraí inti maidir le meáchan, toisí nó cineál an trealaimh atá le hiompar.
  • I ndiaidh an conradh a shíniú, thionóil an Garda Cósta grúpa comhairleach teicniúil chun measúnú a dhéanamh ar na feithiclí a bhí sa chonradh agus comhairle a thabhairt maidir lena bhfeistiú. Dá réir sin, níor úsáideadh saineolas teicniúil an ghrúpa sa mheastóireacht ar na tairiscintí a fuarthas.

De bhrí go mbraitheann an Garda Cósta ar thiománaithe deonacha, bhí sé ag iarraidh ollmheáchan feithicle (meáchan na feithicle féin agus pálasta na mball foirne agus an trealaimh i dteannta a chéile) na bhfeithiclí tarrthála aille a choinneáil faoi bhun 3,500 kg, ionas go mbeadh sealbhóirí cheadúnas tiomána chatagóir B in ann iad a thiomáint.  Sa chleachtas, bheadh sé deacair feithicil a aimsiú a bheadh in ann an acmhainn iompair a bhí á lorg ag an nGarda Cósta a sholáthar le haghaidh baill foirne agus trealamh tarrthála aille araon gan ollmheáchan feithicle 3,500 kg a shárú.

Na feithiclí a chur ar tairiscint

Mar gheall ar an gcreat dlí agus teicniúil ar laistigh de a chuirtear an soláthar poiblí i gcrích, is gá taifid atá cuimsitheach agus beacht a choimeád.  Dá réir sin, níl sé inghlactha go bhfuil bearnaí suntasacha ann i dtaifid na Roinne maidir leis an bpróiseas tairisceana le haghaidh na bhfeithiclí, agus go háirithe i ndáil leis an meastóireacht ar thairiscintí.

Nuair a fógraíodh an tairiscint, sonraíodh go poiblí gurbh é €160,000 luach measta an chonartha.  D’fhéadfadh gannmheastachán luach an chonartha a bheith mar bhonn le tairgeoirí ionchasacha a dhíspreagadh agus le teorainn a chur leis an iomaíocht a bhí ann don ghnó.

Fuarthas tairiscint ó dhá ghnólacht.  Is léir ó na taifid a cuireadh ar fáil don scrúdú seo go raibh easnaimh shoiléire agus shuntasacha ann sa mheastóireacht ar thairiscintí a cuireadh i gcrích.  Dá thoradh sin, níl aon bhonn réasúnach ann lena chinneadh gur reáchtáil an Roinn próiseas soláthair cothrom agus neamhchlaonta le haghaidh na bhfeithiclí. 

Bunaithe ar an bhfaisnéis a bhí ar fáil, sainaithníodh roinnt fadhbanna a bhain leis an meastóireacht a rinneadh ar na tairiscintí a fuarthas.

  • Nuair a bhí na tairiscintí á meas, leithdháileadh leath na marcanna meastóireachta le haghaidh ‘fheidhmiúlacht agus oiriúnacht úsáide’ na bhfeithiclí beartaithe. Ní raibh an fhoireann scrúdaithe in ann aon mhíniú ná réasúnaíocht réasúnach a shainaithint le haghaidh na scór a bronnadh faoin gcritéar sin. 
  • Leithdháileadh 15% de na marcanna a bhí ar fáil le haghaidh na dtograí i ndáil le feistiú na bhfeithiclí. Níor tugadh san iarraidh ar thairiscintí dóthain sonraí sonraíochta maidir le cad a bheadh i gceist leis an bhfeistiú.  Ní raibh an fhoireann scrúdaithe in ann aon bhonn réasúnach a shainaithint le haghaidh na marcanna a bronnadh faoin gcritéar sin. 
  • Bhí an costas foriomlán beartaithe cothrom le 25% de na scóir mheastóireachta. Ní dhearnadh na tograí costais faoi seach a mheas i gceart, áfach, agus ní léir cad air go díreach a bunaíodh na scóir a bronnadh.

Na feithiclí a sholáthar agus a sheachadadh

Dhámh an Garda Cósta conradh chun feithicil a cheannach a chosain níos mó ná an fheithicil a roghnaíodh i rith an phróisis meastóireachta tairisceana.  Cé go raibh an fheithicil a ceannaíodh níos faide ná an fheithicil a beartaíodh i rith chéim na tairisceana, ní raibh aon acmhainn phálasta bhreise ag an bhfeithicil chonraithe.   Níl aon fhianaise ann ina dtugtar le fios go ndearna an Garda Cósta aon mheastóireacht fhoirmiúil ar bith ar an bhfeithicil a ceannaíodh.

Díreach i ndiaidh an conradh a shíniú, sainaithníodh fadhbanna a bhain le hacmhainn iompair na bhfeithiclí.  Tugadh faoi deara i dtuarascáil a foilsíodh i mí na Samhna 2016 (i ndiaidh an chéad fheithicil a sheachadadh) nach bhféadfadh an fhoireann tarrthála aille ach úsáid an-teoranta a bhaint as an bhfeithicil.  Ní léir ar bhreithnigh an Roinn soláthar tuilleadh feithiclí a athrú nó a stopadh i bhfianaise na n-ábhar imní a tarraingíodh anuas.  Mar sin féin, rinneadh na feithiclí a uasrátáil chuig meáchan feithicle níos airde.  Níor sainaithníodh ar leithligh an costas a bhain leis an uasrátáil sin. 

Seachas an obair uasrátála, bhíothas ag súil leis go mbeadh costas feistithe na bhfeithiclí mar ghné shuntasach den chostas foriomlán.  Mheas Tairgeoir A go dtabhófaí costais bhreise €18,340 chun na feithiclí a fheistiú.  Ar deireadh, chaith an Garda Cósta €31,500 ar an meán ar gach feithicil a fheistiú agus a uasrátáil, rud a d’fhág go raibh meánchostas iomlán gach feithicle cothrom le beagán faoi bhun €76,500.

Na feithiclí a ceannaíodh a úsáid

De na 18 bhfeithicil a ceannaíodh, tá 17 bhfeithicil sannta d’aonaid mórthimpeall an chósta agus tá siad in úsáid mar fheithiclí práinnfhreagartha.  Tá an fheithicil eile lonnaithe i gceanncheathrú an Gharda Cósta.  Tá aonaid tarrthála aille fós ag brath ar fheithiclí éagsúla chun foireann tarrthála aille agus an trealamh gaolmhar a iompar chuig láithreacha glaoch amach.

Feabhsuithe ar phróisis soláthair

Tá gá ann le roinnt athruithe i nósanna imeachta soláthair na Roinne, go háirithe i ndáil le pleanáil straitéiseach maidir le ceanglais trealaimh agus i ndáil le feabhas a chur ar phróisis agus nósanna imeachta na Roinne lena rialaítear bainistíocht soláthair agus seoladh cleachtaí tairisceana aonair.

Déantar roinnt moltaí sa tuarascáil seo maidir leis sin, agus ghlac an Roinn leo go léir.